Niğbolu Savaşı: Yıldırım Bayezid’in Yükselişi

Yayınlandı: 16/06/2011 / Tarih

I. Kosova Savaşı’ndan sonra, Avrupa’da Türklerden en çok korkan devlet, sıranın kendilerine geldiğine inanan Macaristan’dı. Macar Kralı Sigismund, Niğbolu’da yeniçerilerden yediği darbenin etkisiyle, Osmanlı ordusuyla tek başına mücadelenin mümkün olmadığına inanmıştı. Son günlerini yaşayan Bizans bütün Avrupa’dan imdat istiyor, özellikle Kral Sigismund’dan yardım dileniyordu. Bizans ortadan kalkarsa, Hıristiyanlığın Avrupa’nın doğusundaki en son kalesinin yıkılacağına inanılıyor, bütün Avrupa devletleri Türklerin bu korkunç gidişini durdurmak üzere telaş içerisinde yan yana geliyordu.

Kral Sigismund’un ısrarcı girişimleri sonucunda başta Macaristan olmak üzere, Lehistan (Polonya), İngiltere, Almanya, Fransa, Venedik, Kastilya, Aragon Krallığı, Rodos Şövalyeleri, Papalık, Eflak Prensliği, Töton Şövalyeleri, Norveç Krallığı, İskoçya ve küçük İtalyan devletleri ile Bizans dahil olmak üzere, güçleriyle orantılı olarak hazırladıkları ordularla aynı amaç uğruna bir kez daha birleştiler. Bu haçlı seferine katılmayan bir Avrupa devleti hemen hemen yok gibiydi. Seferin uygulanması için gerekli para Batı Avrupa devletlerinden toplandı. Sadece Burgonya Dükü 700.000 Frank, diğer asilzadelerden Guy de la Tremoille 24.000 Frank sağlamıştı. Bu sefer için toplam 2.6 milyon Kron toplandı.

1396 ilkbaharında Dijon’da toplanan Haçlı orduları, buradan iki kolla hareket ettiler. Birinci kol Venedik ve Doğu Alpler üzerinden, ordunun esas kısmını oluşturan ikinci kol da Alsas-Strasbourg-Bavyera istikametinden yürüyerek Viyana’da buluştular. Geçtikleri yerlerde bulunan Hıristiyanlığın Ortodoks mezhebinden ahaliyi katlettiler. Evlerini ve yurtlarını kana boğdular. Daha şimdiden barbar duyguları kabarmıştı. Karadan yürüyüşe geçen ordunun yanında, Cenova’da Rodos Şövalyeleri gemilerinin de dahil olduğu gösterişli bir donanma, bu harekatın deniz desteğini sağlamak üzere hazır bekliyordu. En sonunda Macar kuvvetlerinin de katılmasıyla Haçlı ordusu Budapeşte’de toplandı.

Haçlılar yaz aylarında, Macaristan Kralı Sigismund’un ve Korkusuz Jan’ın komutasında iki ayrı kol halinde harekete geçti. Birinci kol, Transilvanya ve Eflak’ın dağlık kısmından yürüdü. İkinci kol, Orsova şehri yakınındaki Demirkapı’dan Tuna Nehri’ni geçti. Fransızlar Eflak’ta halka o tarihe kadar örneği görülmemiş zulümler yaparak Tuna’nın güneyine ilerlediler. Artık Türk topraklarına girmişlerdi. Haçlıların Tuna Nehri üzerinde ve Orsova’nın karşısında yer alan Adakale’den geçişleri günlerce sürdü. Haçlı ordusunun komutanları, İstanbul’u kuşatmaya devam eden Yıldırım Bayezid’in bu kuşatmadan vazgeçemeyeceğini umuyorlar, vazgeçse bile Osmanlı ordusunun böyle bir harekattan çözülüp kendilerine müdahalesinin mümkün olamayacağını zannediyorlardı. Böylece hızlı bir yürüyüşle Osmanlıları Trakya’da yakalayacaklar, hatta kuşatmayla meşgul olan Türklerin askeri gücünün tamamını arkadan vuracak fırsatı elde edeceklerdi. Yıldırım Bayezid ise düşmanının bağrına sokulmuş olan casusları sayesinde durum hakkında sürekli bilgi alıyor ve olayları yakından takip ediyordu.

Haçlılar, Orsava’yı ele geçirdikten sonra Vidin’e saldırarak Vidin Kalesi’ni kuşattılar. Vidin’deki Bulgar halkının evlerini bastılar, kadın veya çocuk gözetmeksizin herkesi katlettiler. Vidin’de yaklaşık 250 kişiden oluşan Osmanlı garnizonunu işkencelerle öldürdüler. Bu kahramanlıkları üzerine 300 kadar Fransız askeri “Şövalyelik” rütbesiyle ödüllendirildi. Buradan Rahova ve Brehape kalelerine taarruz ettiler. Bunlardan Brehape Kalesi Osmanlılar tarafından kahramanca savunulduğundan bu kaleyi düşüremeden yollarına devam ettiler. Yaz sonunda Haçlı ordusu Niğbolu Kalesi’ne ulaştı. Niğbolu Kalesi’nin komutanı, iyi bir asker olan Doğan Bey idi. Haçlıların ilerlediğini ve kaleye taarruz edeceğini bildiğinden, daha onlar gelmeden önce bu stratejik kilit noktasını savunabilmek için bütün tedbirleri almıştı. Kale surları önüne büyük lağımlar açtırmış, savunma mevkilerini berkitmişti. Doğan Bey, Niğbolu’daki bütün halkı, Müslüman veya Hıristiyan olarak ayırmadan kale içine almış, onların hayatını Haçlıların vahşetinden kurtarmıştı. Kalede erzak ve silah boldu. Disiplin üst seviyedeydi. Doğan Bey, Haçlıları kaleye bağlayıp onlara zaman kaybettirmeyi, elinden geldiğince düşmanı yormayı, kazandıracağı zaman içinde Osmanlı ordusunun yetişmesini sağlayacak şartları oluşturmayı planlıyordu.

Bu sırada Yıldırım Bayezid’in Niğbolu’ya yaklaşmakta olduğu haberi geldi. Bu derece sayı ve silah bakımından üstün bir ordunun üzerine Osmanlıların yürümeye cesaret etmesi gibi bir düşünce, Haçlı komutanları arasında alaylı gülüşmelere sebep oldu. Haçlı ordusunun disiplinsiz ve başıbozuk hareketlerinin tam aksine Osmanlı ordusu, büyük bir sessizlik ve düzen içinde Edirne’de hazırlıklarını tamamlayarak Eylül 1398’de hareket etmişti. Gece gündüz yapılan aralıksız bir yürüyüşle, Filibe-Şipka Geçidi-Tırnova yolunu izleyerek dört günde Niğbolu’ya ulaştılar.

120.000 kişilik Haçlı ordusunun 70.000’i Macar, 10.000’i Fransız, 6.000’i Alman, 10.000’i Ulah, 3.000’i İngiliz ve 21.000’i de geri kalan devletlerden oluşuyordu. Haçlı ordusu, askerlerini öncü, taarruz ve ihtiyat kuvvetleri olarak üç kademeye ayırmıştı. Öncü kademesinde, Fransız, İngiliz ve Alman şövalyeleri bulunuyordu. Asıl kuvvetler olan taarruz kademesinde, Macar, Bohemya, Boşnak, Hırvat, Ulah ve Lehler bulunuyor, ihtiyatta ise İtalyanlar yer alıyordu.

Osmanlılar ise 90.000 kişilik bir orduya sahipti. Bu kuvvetlerin 45.000’ini süvariler, 35.000’ini azaplar, 5.000’ini de yeniçerilerden oluşuyordu. Ayrıca antlaşmalar gereği Lazovic komutasındaki 5.000 kişilik bir Sırp kuvveti de Osmanlı ordusunda bulunuyordu. Orduda küçük bir topçu birliği de bulunmaktaydı. Osmanlılar beş farklı kademede tertiplenmişti. Birinci kademe olan emniyet kuvvetlerinde Evrenos Bey’in komutasındaki akıncılar bulunuyordu. İkinci kademeye Saruca Paşa komutasındaki azaplar yerleştirilmişti. Üçüncü kademe, klasik savaş düzenine göre 5.000 süvari ile 10.000 piyadeden oluşuyor ve bunların sol tarafında Anadolu ordusu, sağ kanadındaysa Rumeli ordusu bulunuyordu. Dördüncü kademede bir kısmı yeniçeri olan 20.000 kişinin başında Yıldırım Bayezid vardı. Beşinci kademedeyse genel ihtiyat kuvvetleri bırakılmıştı.

Yıldırım Bayezid’in planına göre, en ilerideki hafif süvari birlikleri ve onların arkasındaki azaplar, bir süre düşman ordusuyla dövüştükten sonra geri çekileceklerdi. Çekilme safhasından sonra düşmanı kuşatacak süvarilerini ordusunun iki kanadında, ovayı çevreleyen sırtlar ile ormanlık bölge içinde pusuya yatırmıştı. Asıl darbeyi vuracak olan yeniçeriler ise Osmanlı ordusunun arkasında yer alan tepelerin ardında bekliyorlardı.

Tarihe “Niğbolu Meydan Muharebesi” olarak geçecek büyük savaş, 28 Eylül 1398 sabahı başladı. Fransızlar sayıca çokluklarına, gösterişli atlarına, parlak kılıç ve mızraklarına güvenerek ilk önce Osmanlıların taarruzunu beklemeyi yüksek gururlarına yediremediler. Fransız kuvvetlerinin komutanı Jean de Vienne, Meryem Ana sancağını kaldırarak askerlerini heyecana getirdi ve Osmanlıların ön cephesine doğru ilk saldırıyı başlatmış oldu. Askerler, kendi ordularının zenginliği yanında pek gösterişsiz olan Türk hafif süvarisine, cesaretle ve naralar atarak taarruz ettiler. Macar Kralı’nın yerinde uyarılarına rağmen savaşın şeref ve onurunu kaptırmamak için dikkate değer bir kahramanlıkla savaşıyorlar ancak Türk taktiklerini ve savaş sanatının inceliklerini bilmediklerinden gittikçe Yıldırım Bayezid’in hazırladığı ölüm tuzağına doğru yaklaşıyorlardı.

Savunmanın öncü aşaması olan emniyet kademesinde, Türk askerlerine karşı sağladıkları üstünlük, onların sağduyudan uzaklaşmasına ve çılgınca davranışlara sebep oldu. Şehit olan Osmanlıların yerlerde yatan vücutlarının arasından zafer naraları atarak savunmanın ilk hattına doğru ilerlemeyi sürdürdüler. Bu arada esir aldıkları 3.000’e yakın Türk askerini, gözleri dönmüş bir barbarlıkla katlettiler. Tecrübesine dayanan Couoy Siri, Fransız şövalyelerine bu günlük zafer ile yetinmeleri için boşuna yalvarıyordu. Gözlerini cüret ve kan bürümüş olan bu gençlere her nasihat korkaklık gibi geliyordu. Daha önceki çarpışmada güçleri tükenen atların bile dinlenmesine fırsat vermeden tekrar taarruza geçtiler.

Türk hafif süvarisi olan akıncılar, görevlerini büyük bir metanetle yerine getirdi. Ağır kayıplar vermelerine rağmen bu öncü muharebesinde düşmanı yormayı başardılar. Süvariler bu aldatmaca direnişinin sonunda iki kanada doğru çekilerek, düşmanın asıl kuvvetlerini azaplarla karşı karşıya bıraktılar. Fransızlar ise asıl muharebeyi kazandıklarını sanarak alabildiğine Osmanlı saflarının derinliklerine dalıyorlardı. Aslında bunlar, diğer Haçlı kuvvetleriyle birlikte Avrupa’nın seçkin ve cesur savaşçılarıydılar. Fakat daha önceki savaşlarda beş-on bin kişilik ordularla karşı karşıya gelerek vuruşmaya alışmışlardı. Büyük çapta bir meydan savaşı nedir, nasıl yönetilir, nasıl sonuç alınır bilmiyorlardı. Ayrıca Osmanlı ordusu itaatkâr ve disiplinliydi. Padişah’ın verdiği her emir, bir dakika bile gecikmeden ve harfiyen yerine getiriliyordu. Haçlı Başkomutanı Sigismund ise şu ana kadar değil bütün orduya, kendi Macar tümenlerine bile hakim olamamıştı.

Osmanlı savunmasının ilk hattında, Haçlı süvarileriyle yaya olan azaplar arasında şiddetli bir çarpışma başladı. Azapların ok yağmuruna tutulan Haçlı süvarileri ağır kayıplar verdiler. Fransız saldırıları bir cephe taarruzu şeklinde, dalga dalga savunma cephesine çarpıyor, azaplar onları kıra kıra, daha geriye yeniçerilerin bulunduğu asıl savunma hattına doğru çekiyorlardı. Fransızlar, azapların çekilmesiyle büyük bir hızla, Osmanlı asıl savunma hattının merkezi doğrultusunda cepheyi yarmak için kuvvet yoğunlaştırdılar. Azaplar, daha önce berkitilmiş mevzilerin, hendeklerin ve sivri kazıklardan oluşturulmuş engel hatlarının arasından yeniçerilerin üzerine doğru çekilirken, yeniçeriler ve Anadolu sipahileri taarruz eden Fransızlar üzerine yoğun bir ok atışı yapmaya başladılar. Türk topçusu da bu aşamada, Haçlı süvarilerinin üzerine yağdırdığı gülleleriyle düşman atlarını korkutmaya başladı. Fransızlar, sivri kazıklarla karınları yarılan ve hendeklere düşüp ayakları kırılan atlarının yanında, oklarla yaralanan ve ağır kayıplara uğrayan askerlerinin feryatlarına aldırmadan atlarından indiler ve savaşa yaya olarak devam etmeye başladılar. Çatışmalar her iki taraf için de çok şiddetli ve kanlı geçmeye başladı.

Osmanlı ordusunun merkez kuvvetleri savunma görevini yapmıştı. Ağır zırh ve donatımlarıyla, bunaltıcı bir sıcak ve güneşin altında yaya olarak yaptıkları savaşta iyice yorulan ve güçleri tükenmeye başlayan Fransızlar, kazandıklarını sandıkları zaferin son meyvelerini toplamak için, başlangıçta bilinçli bir çekilmeyle yanlara doğru açılan Osmanlı birliklerinin açtıkları boşluktan önlerindeki sırtlara doğru umutla tırmanmaya başladılar. Haçlı ordusunun kanatlarında ve gerisinde herhangi bir emniyet tedbiri veya Türk karşı taarruzunu durduracak ihtiyatları yoktu. Batan güneşin son ışıklarında, tepelerin üstünde binlerce yeniçerinin mızrağı parıldadı. Bu mızrak ve kılıç ormanı içinde yer alan Yıldırım Bayezid düşmana düşünmek fırsatı bile vermedi. Fransız askerlerini merkezden karşılayan yeniçerilerle birlikte ordusunun iki kanadını açarak tekrar birleştirince Haçlıların asıl kuvvetlerini oluşturan Fransız birliği demir bir çember içine alınmış oldu. Fransızlara seslenen Padişah, silahlarını bırakırlarsa hayatlarının bağışlanacağını ifade etti. Böylece ihtiyat kuvvetleri tarafından esir alınarak, ordu ağırlıklarının bulunduğu tepelerin ardına götürüldüler.

Haçlı ordusunun büyük kısmı yok olmaya yüz tuttuğunda, Macar Kralı Sigismund onlara yardım etmeye karar verdi. Ancak gönderdiği süvari birlikleri, cepheden geriye doğru kaçan atların etkisiyle paniğe kapılarak dağılmış, aynı zamanda Haçlıların genel ihtiyatı görevinde bulunan kuvvetler de büyük bir kargaşa içinde kurtulma derdine düşmüşlerdi. Macar ordusuyla beraber olan Lazkovic gibi komutanlar da aynı akıbete uğramamak için kuvvetlerini alıp savaş alanını terk ettiler. Kral Sigismund 30.000 kişilik bir kuvvetle yalnız kalmıştı. Macar Kralı, çaresiz bir durumda elinde kalan son kuvvetlerle, Osmanlıların üzerine yürüdü ve akıllıca bir davranışla, çoğu yaralı veya yorgun olan azapların bulunduğu kısma saldırarak başlangıçta bir üstünlük sağladı. Macarlar bu kesimde zinde ve sayıca üstün olduklarından süratle ilerleyerek 12.000 kadar Türk askerini şehit ettiler.

Macarların durumu kendi lehlerine çevirmeye başladığını gören Yıldırım Bayezid, bu kısma süratle el atarak kuvvetleri bizzat yönetmeye başladı. Bu arada atının öldürülmesine ve kendisi de yaralanmış olmasına rağmen başka bir ata atlayarak en ileri saflarda göğüs göğse savaşa devam etmeye başladı. Onun bu liderliğini ve cesaretini gören askerler yeniden canlanarak büyük bir azim ve şevkle düşmana saldırınca Macar ordusu çökmeye başladı. Macarların gerisinde bir ihtiyat kuvveti bulunmadığını anlayan Padişah, sarsılan düşmana en son darbeyi vurmak üzere sağ ve sol kanatlarda, ormanlık alanın içine önceden gizlemiş olduğu sipahileri, Macar ordusunun yanlarına ve gerilerine doğru taarruza geçirdi. Osmanlıların Haçlı ordusuna indirdiği bu son yumruk Kral’ın sancağını devirdi ve Macarlar bozguna uğrayarak panik içerisinde kaçmaya başladılar. Sigismund, ordusunun bu acı yenilgisini görünce artık hiçbir umut kalmadığını anlamıştı. Çevresindeki komutanların da baskısıyla küçük bir kayığa binerek kendisini Tuna Nehri’nin akıntısına bıraktı. Bir Venedik kadırgası onu Tuna ağzında kurtararak İstanbul’a kaçırdı. Böylece büyük gayretlerle bir araya getirilen Haçlı ordusu imha edilmiş oluyordu. Osmanlıların kayıpları ise 30.000 civarındaydı.

Savaşın ardından Yıldırım Bayezid, bu bölgedeki yerel halkı Anadolu’ya gönderiyor, Anadolu’daki Türkleri de buralara yerleştirerek Balkanlardan Adriyatik kıyılarına kadar olan bölgeyi İslamlaştırıyordu. Osmanlılar bu büyük zaferin haberini zafernameler ile Asya hükümdarlarına gönderdi. Ayrıca hediye olarak, esir alınan şövalyelerden 60’ı zırhlarını kuşanmış olarak bu ülkelere gönderildi. Avrupa’dan Osmanlılara tutsak olanların kurtarılabilmesi için Yıldırım Bayezid’e yakarıcı mektuplar yazıldı, büyük miktarda hediyeler verildi, fidyeler takdim edildi. Bu fidyelerle ve savaştan sonra ele geçirilen ganimetlerle, Anadolu ve Rumeli’de birçok cami, vakıf ve faydalı kurumlar inşa edilmiştir. Yıldırım Bayezid’e karşı bir daha silah kullanmayacağına yemin eden ve Bursa’da tutsaklıktan affedilerek ülkesine dönmek üzere veda için huzuruna çıkan Korkusuz Jean’a, Padişah şöyle dedi: “Bana karşı bir daha silah kullanmayacağına dair ettiğin yemini, sana bağışlıyorum. Ülkene döndüğün zaman benimle yine savaşmak istersen, bana karşı Hıristiyanlığın bütün kuvvetlerini toplayıp yeniden gel. Ne kadar büyük bir ordu toplayabilirsen, bana şan ve şeref kazanmak için o kadar fırsat vermiş olursun.”

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s